Pęknięty ząb. Czy zawsze trzeba go usunąć?

Pęknięty ząb to problem, który wywołuje duży niepokój u pacjentów. Jak go u siebie rozpoznać? To charakterystyczne uczucie przeszywającego bólu podczas gryzienia, nadwrażliwość na zimne lub gorące napoje, a czasem nawet widoczne uszkodzenie korony zęba. Te objawy sprawiają, że wiele osób obawia się najgorszego scenariusza – konieczności usunięcia zęba. Na szczęście dzięki nowoczesnej protetyce, endodoncji mikroskopowej oraz technologiom cyfrowym wiele pękniętych zębów można skutecznie uratować.

Zatem odpowiedź na zadane w tytule pytanie brzmi: nie. Wszystko zależy od rodzaju uszkodzenia i jego lokalizacji, a także stopnia zaawansowania problemu.

Przeczytaj również: Korony pełnoceramiczne a licówki – co wybrać?

Spis treści:

• Przyczyny pęknięć
• Objawy
• Diagnostyka
• Leczenie
• Zapobieganie

Dlaczego zęby pękają?

Ząb jest niezwykle wytrzymałą strukturą biologiczną, jednak nie jest niezniszczalny. Każdego dnia podczas gryzienia i żucia działa na niego ogromna siła. Jeśli dodatkowo występują niekorzystne czynniki, ryzyko uszkodzenia znacząco wzrasta. Do najczęstszych przyczyn pęknięć należą:

• zaawansowane starcie zębów,
• bruksizm, czyli zgrzytanie i zaciskanie zębów,
• rozległe wypełnienia osłabiające strukturę korony,
• urazy mechaniczne,
• nagryzanie bardzo twardych pokarmów,
• osłabienie zęba po leczeniu kanałowym.

Zazwyczaj pęknięcie nie pojawia się nagle, lecz jest efektem długotrwałego przeciążania zęba oraz stopniowego osłabiania jego struktury.

Jakie objawy może powodować pęknięty ząb?

Jednym z najczęstszych błędów jest traktowanie wszystkich uszkodzeń jako jednakowo poważnych. Tymczasem stomatologia wyróżnia wiele rodzajów pęknięć, a rokowanie dla każdego z nich może być zupełnie inne. Niektóre uszkodzenia obejmują wyłącznie szkliwo i mają charakter estetyczny. Inne natomiast mogą sięgać głęboko do korzenia i stanowić zagrożenie dla możliwości zachowania zęba.

Objawy nie zawsze są oczywiste. Zdarza się, że pacjent przez wiele miesięcy nie zdaje sobie sprawy z istnienia problemu. Jednakże najbardziej charakterystycznym symptomem jest ból pojawiający się podczas nagryzania. Pacjenci często opisują go jako krótkie, ale bardzo intensywne ukłucie występujące przy zwalnianiu nacisku podczas żucia.

Często pojawia się również nadwrażliwość na temperaturę, szczególnie zimne napoje. Natomiast bardziej zaawansowanych przypadkach może występować samoistny ból, obrzęk tkanek lub stan zapalny wokół korzenia.

Niektóre pęknięcia są widoczne gołym okiem, jednak wiele z nich można wykryć wyłącznie podczas profesjonalnego badania stomatologicznego.

Szybka diagnostyka jest konieczna!

Pęknięcia zębów mają tendencję do pogłębiania się wraz z upływem czasu. Każdy dzień funkcjonowania zęba pod obciążeniem może powodować dalsze rozchodzenie się szczeliny.

To właśnie dlatego szybkie rozpoznanie problemu zwiększa szanse na uratowanie zęba. W tym celu wykorzystujemy klasyczne zdjęcia RTG, tomografię komputerową oraz powiększenie mikroskopowe. Dzięki temu możemy dokładnie ocenić przebieg pęknięcia i zaplanować odpowiednie leczenie.

Kiedy pęknięty ząb można uratować?

W wielu przypadkach pęknięcie obejmuje jedynie koronę zęba i nie sięga do korzenia. Takie sytuacje dają bardzo dobre rokowania. W zależności od stopnia uszkodzenia lekarz może zdecydować o wykonaniu odbudowy kompozytowej, wkładu protetycznego lub korony protetycznej. Im mniej zaawansowane pęknięcie, tym większa szansa na zachowanie naturalnego uzębienia.

Jeżeli pęknięcie doprowadziło do uszkodzenia miazgi lub rozwoju stanu zapalnego, konieczne może być leczenie kanałowe. Endodoncja mikroskopowa pozwala bardzo dokładnie oczyścić wnętrze zęba i usunąć bakterie odpowiedzialne za infekcję. Po zakończeniu leczenia kanałowego ząb wymaga jednak odpowiedniego zabezpieczenia. Wtedy najczęściej stosowaną metodą jest odbudowa protetyczna z wykorzystaniem korony. Pozwala ona ograniczyć ryzyko dalszego rozchodzenia się pęknięcia i zwiększa trwałość leczenia. Ponadto, umożliwia:

• ograniczenie ryzyka dalszego pękania,
• przywrócenie funkcji żucia,
• poprawę estetyki,
• zwiększenie trwałości leczenia,
• zabezpieczenie przed złamaniem korony.

Czy pęknięciom można zapobiegać?

W wielu przypadkach tak. Bardzo duże znaczenie ma regularna kontrola stomatologiczna oraz szybkie reagowanie na pierwsze objawy przeciążenia zębów.

Szczególną uwagę powinny zwrócić osoby cierpiące na bruksizm. Nocne zaciskanie i zgrzytanie zębami jest jedną z głównych przyczyn mikropęknięć, które z czasem mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń. Istotne znaczenie ma również leczenie wad zgryzu, odbudowa startych zębów oraz wykonywanie szyn relaksacyjnych u pacjentów z przeciążeniami narządu żucia.