Dlaczego zatrzymane ósemki sprawiają problemy?

Choć u części osób zęby mądrości, czyli trzecie zęby trzonowe, wyrzynają się prawidłowo i przez całe życie nie powodują żadnych dolegliwości, u wielu pacjentów dochodzi do ich niepełnego wyrznięcia lub całkowitego zatrzymania w kości. Właśnie zatrzymane ósemki są źródłem licznych problemów zdrowotnych, które często rozwijają się przez wiele lat, pozostając początkowo całkowicie bezobjawowe.

Wbrew powszechnemu przekonaniu problem nie dotyczy wyłącznie bólu. Zatrzymany ząb mądrości może prowadzić do uszkodzenia sąsiednich zębów, przewlekłych stanów zapalnych, powstawania torbieli, zaburzeń zgryzu, a nawet utraty zdrowych zębów znajdujących się przed nim. Już na wstępnie warto jednak podkreślić, że nie każda zatrzymana ósemka wymaga natychmiastowego usunięcia. Jednakże każda powinna zostać dokładnie oceniona przez chirurga stomatologa. Odpowiednio przeprowadzona diagnostyka pozwala bowiem określić ryzyko przyszłych powikłań i wybrać najlepszy sposób postępowania.

Przeczytaj również: Czy paradontoza zawsze prowadzi do utraty zębów?

Spis treści:

• Zatrzymane ósemki
• Powody
• Rodzaje
• Ból
• Problemy
• Podsumowanie

Czym są zatrzymane ósemki?

Ząb zatrzymany to taki, który mimo zakończonego procesu rozwoju nie wyrżnął się do jamy ustnej lub wyrżnął się jedynie częściowo. W przypadku ósemek sytuacja ta występuje wyjątkowo często, ponieważ są one ostatnimi zębami pojawiającymi się w łuku zębowym.

Proces wyrzynania rozpoczyna się zazwyczaj między 17. a 25. rokiem życia, choć u niektórych osób może nastąpić znacznie później lub nie wystąpić wcale. Jeżeli w łuku zębowym brakuje odpowiedniej ilości miejsca, ząb napotyka przeszkodę uniemożliwiającą jego prawidłowe ustawienie. W rezultacie pozostaje całkowicie ukryty w kości lub przebija jedynie fragment błony śluzowej.

W praktyce klinicznej spotykamy zarówno całkowicie zatrzymane ósemki, jak i zęby częściowo zatrzymane, których niewielka część korony jest widoczna w jamie ustnej.

Dlaczego właśnie ósemki tak często ulegają zatrzymaniu?

Współczesny człowiek znacznie różni się od swoich przodków pod względem budowy szczęk. W wyniku zmian ewolucyjnych oraz zmiany sposobu odżywiania szczęki stały się mniejsze, a liczba zębów pozostała taka sama.

Ósemki wyrzynają się jako ostatnie. Kiedy przychodzi ich kolej, w łuku zębowym często nie ma już wystarczającej ilości miejsca. To właśnie dlatego zęby mądrości próbują znaleźć drogę wyrzynania pod nieprawidłowym kątem, naciskają na sąsiednie zęby lub całkowicie pozostają w kości. Ryzyko zatrzymania zwiększają również predyspozycje genetyczne, nieprawidłowy rozwój szczęk oraz indywidualne uwarunkowania anatomiczne.

Rodzaje zatrzymanych ósemek

Nie wszystkie zatrzymane zęby wyglądają tak samo. Ich położenie ma ogromny wpływ na ryzyko powikłań oraz stopień trudności leczenia chirurgicznego. Najczęściej spotykamy:

• zatrzymanie całkowite, gdy ząb pozostaje całkowicie ukryty w kości,
• zatrzymanie częściowe, gdy fragment korony przebił się przez dziąsło,
• zatrzymanie pionowe, poziome, skośne lub odwrócone – w zależności od ustawienia osi zęba względem pozostałego uzębienia.

Położenie ósemki oceniamy na podstawie badań obrazowych.

Czy zatrzymana ósemka zawsze boli?

To jeden z największych mitów dotyczących zębów mądrości.

Bardzo wiele zatrzymanych ósemek przez wiele lat nie powoduje żadnych dolegliwości bólowych. Brak objawów nie oznacza jednak, że ząb nie stanowi zagrożenia. Często dopiero wykonanie zdjęcia pantomograficznego lub tomografii komputerowej ujawnia nieprawidłowe położenie zęba oraz rozwijające się zmiany wokół niego.

Zdarza się również, że pierwszym objawem jest nagły, silny stan zapalny wymagający pilnej interwencji chirurgicznej.

Jakie problemy mogą powodować zatrzymane ósemki?

Nieprawidłowo położone zęby mądrości mogą prowadzić do wielu poważnych powikłań obejmujących zarówno same zęby, jak i okoliczne tkanki. Najczęściej obserwujemy:

• nawracające stany zapalne dziąseł wokół częściowo wyrzniętej ósemki,
• trudności z utrzymaniem prawidłowej higieny,
• rozwój próchnicy na ósemce i sąsiednim siódmym zębie,
• uszkodzenie korzenia sąsiedniego zęba,
• powstawanie torbieli zawiązkowych,
• zanik kości wokół zatrzymanego zęba,
• przewlekłe infekcje,
• dolegliwości bólowe promieniujące do ucha, skroni lub szyi.

Niektóre z tych powikłań rozwijają się bardzo powoli i przez długi czas pozostają niezauważone.

Podsumowanie

Zatrzymane ósemki należą do najczęstszych problemów wymagających interwencji chirurga stomatologicznego. Choć nie każda niewyrznięta ósemka powoduje dolegliwości, każda wymaga dokładnej diagnostyki i okresowej kontroli. W wielu przypadkach odpowiednio wcześnie wykonany zabieg pozwala uniknąć znacznie poważniejszych problemów w przyszłości oraz chroni zdrowie pozostałych zębów.

Dlatego każda zatrzymana ósemka powinna być oceniona przez doświadczonego stomatologa lub chirurga stomatologicznego. Indywidualna kwalifikacja do leczenia, oparta na szczegółowej diagnostyce, jest najlepszym sposobem na zachowanie zdrowia jamy ustnej oraz uniknięcie powikłań, które mogłyby wpłynąć na funkcję całego narządu żucia.