Retencja po leczeniu ortodontycznym. Dlaczego efekty mogą się cofnąć?

Zakończenie leczenia ortodontycznego bywa przez pacjentów postrzegane jako moment definitywnego rozwiązania problemu wady zgryzu. Zdjęcie aparatu stałego lub zakończenie terapii nakładkami często powoduje u nich przekonanie, że uzyskany efekt jest trwały i nie wymaga dalszych działań. To bardzo ryzykowne założenie, które może prowadzić do poważnych konsekwencji! Leczenie ortodontyczne należy kontynuować. Retencja, czyli etap utrwalania efektów leczenia, wpływa na stabilność uzębienia i w praktyce decyduje o długoterminowym powodzeniu całej terapii.

Przeczytaj również: Podniesienie dna zatoki szczękowej przed wszczepieniem implantów

Spis treści:

• Przemieszczanie zębów
• Retencja
• Przyczyny nawrotu
• Wiek pacjenta
• Powody

Dlaczego zęby mają tendencję do cofania się?

Przemieszczanie zębów w trakcie leczenia ortodontycznego odbywa się poprzez kontrolowaną przebudowę kości oraz struktur przyzębia. Po zakończeniu aktywnej fazy leczenia tkanki te potrzebują czasu, aby przystosować się do nowej pozycji zębów. Więzadła ozębnej, które przez lata „zapamiętały” pierwotne ustawienie, wykazują naturalną tendencję do powrotu do stanu sprzed leczenia.

Dodatkowym czynnikiem destabilizującym są siły działające na zęby w codziennym funkcjonowaniu:

• nacisk mięśni warg,
• nacisk policzków i języka,
• sposób połykania,
• nawyki, takie jak zaciskanie zębów czy bruksizm,

mogą sprzyjać stopniowemu przesuwaniu się zębów nawet po prawidłowo zakończonym leczeniu ortodontycznym.

Rola retencji w utrzymaniu efektów leczenia

Retencja nie jest etapem opcjonalnym ani dodatkiem do leczenia ortodontycznego. Stanowi jego integralną część, więc planujemy ją już na etapie opracowywania całego harmonogramu terapii. Jej celem jest utrwalenie nowej pozycji zębów do momentu pełnej adaptacji tkanek oraz stabilizacji zwarcia.

W zależności od rodzaju wady zgryzu, wieku pacjenta oraz zastosowanej metody leczenia ortodonta Wrocław dobiera odpowiednią formę retencji. Może ona mieć charakter stały lub ruchomy. Jednakże w wielu przypadkach stosuje się rozwiązania łączone, zapewniające maksymalną kontrolę nad pozycją zębów w pierwszych miesiącach po zakończeniu leczenia.

Najczęstsze przyczyny nawrotu wady zgryzu

Cofanie się efektów leczenia ortodontycznego nie jest zjawiskiem przypadkowym. Najczęściej wynika z kombinacji kilku czynników biologicznych i behawioralnych. Do najważniejszych należą:

• zbyt krótki lub nieprawidłowo zaplanowany okres retencji,
• niestosowanie się pacjenta do zaleceń dotyczących noszenia aparatów retencyjnych,
• nieleczone zaburzenia czynnościowe, takie jak bruksizm czy nieprawidłowe połykanie,
• postępujące zmiany w przyzębiu związane z wiekiem lub chorobami ogólnymi.

Niestety, nawet perfekcyjnie przeprowadzone leczenie ortodontyczne nie zagwarantuje trwałych efektów, jeśli pacjent zlekceważy etap retencji lub przerwie go zbyt wcześnie.

Retencja a wiek pacjenta

Wiek pacjenta ma duży wpływ na strategię retencji. U młodszych osób procesy adaptacyjne zachodzą szybciej, jednak dynamiczny rozwój i zmiany w uzębieniu mogą sprzyjać nawrotom, jeśli retencja nie jest prowadzona wystarczająco długo. Z kolei u osób dorosłych przebudowa tkanek przebiega wolniej, a to często wymaga długotrwałego, a czasem nawet stałego stosowania retainerów.

Coraz częściej w praktyce klinicznej mówi się o retencji dożywotniej, zwłaszcza w przypadku leczenia stłoczeń w odcinku przednim. Nie oznacza to jednak konieczności ciągłego noszenia aparatów. Raczej świadomego monitorowania pozycji zębów i okresowego stosowania zabezpieczeń przed nawrotem wady.

Dlaczego pacjenci rezygnują z retencji?

Jednym z głównych problemów jest niedocenianie znaczenia retencji. Brak widocznych objawów nawrotu w pierwszych miesiącach po zakończeniu leczenia często prowadzi do tego, że pacjenci samodzielnie podejmują decyzję o skróceniu okresu noszenia aparatów retencyjnych. Tymczasem proces cofania się zębów bywa powolny i początkowo niezauważalny. Natomiast jego skutki ujawniają się dopiero po kilku latach.

Jak już wspominaliśmy, retencja nie jest etapem, który można pominąć. Jest procesem, który wymaga współpracy i konsekwencji.