Stłoczone zęby a choroby przyzębia. Zależność, o której rzadko się mówi

Ciasny uśmiech to szeroki problem. Stłoczone zęby to jedna z najczęstszych wad zgryzu, z którą mierzą się zarówno dzieci, jak i dorośli. Czy wiedziałeś, że nachodzące na siebie zęby to poza defektem wizualnym również główna przyczyna kamienia nazębnego i chorób przyzębia? W tym artykule wyjaśniamy, skąd bierze się brak miejsca w łuku zębowym i dlaczego aparat ortodontyczny to dopiero początek drogi do zdrowego uśmiechu.

Coraz więcej badań oraz obserwacji klinicznych pokazuje, że zaniedbane stłoczenia mogą prowadzić do przewlekłych stanów zapalnych dziąseł i utraty kości, a w konsekwencji – przedwczesnej utraty zębów.

Przeczytaj również: Nakładki ortodontyczne – alternatywa dla aparatu stałego

Spis treści:

• Stłoczone zęby
• Powody
• Paradontoza
• Leczenie periodontologiczne
• Ortodoncja

Czym są stłoczone zęby i dlaczego powstają?

Stłoczenie zębów polega na braku wystarczającej ilości miejsca w łuku zębowym, przez który zęby nachodzą na siebie, rotują się i wychylają. Problem ten może dotyczyć zarówno zębów przednich, jak i bocznych. Jednakże jego nasilenie bywa bardzo zróżnicowane – to mogą być subtelne nieprawidłowości, ale też poważne deformacje zgryzu.

Do najczęstszych przyczyn stłoczeń należą:

• uwarunkowania genetyczne,
• nieprawidłowy rozwój szczęk,
• przedwczesna utrata zębów mlecznych,
• parafunkcje, takie jak ssanie kciuka,
• nieleczone wady zgryzu w dzieciństwie.

Problem ten często pogłębia się wraz z wiekiem, ponieważ zęby mają naturalną tendencję do przemieszczania się w kierunku środka łuku.

Dlaczego stłoczenia sprzyjają chorobom przyzębia?

Zdrowe przyzębie wymaga regularnej higieny oraz prawidłowych warunków anatomicznych. Stłoczone zęby tworzą liczne trudnodostępne do czyszczenia miejsca, w których gromadzi się płytka bakteryjna i kamień nazębny. Nawet pacjenci skrupulatnie dbający o higienę jamy ustnej często nie są w stanie skutecznie oczyścić wszystkich przestrzeni międzyzębowych przy użyciu szczoteczki i nici.

Ta zalegająca płytka bakteryjna prowadzi z kolei do przewlekłego stanu zapalnego dziąseł. Początkowo objawia się on krwawieniem podczas szczotkowania, obrzękiem i nadwrażliwością. Na tym etapie zmiany są jeszcze odwracalne. Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy zapalenie dziąseł przechodzi w zapalenie przyzębia, czyli chorobę obejmującą także kość wyrostka zębodołowego.

W przypadku stłoczeń proces ten postępuje znacznie szybciej, ponieważ bakterie mają idealne warunki do namnażania się. Natomiast utrudniona higiena sprawia, że leczenie zachowawcze bywa już wtedy niewystarczające.

Stłoczone zęby a paradontoza. Mechanizm, który działa po cichu

Paradontoza rzadko rozwija się nagle. To choroba, która przez lata może przebiegać niemal bezobjawowo. Pacjenci ze stłoczeniami zębów bardzo często bagatelizują pierwsze symptomy, ponieważ krwawienie dziąseł traktują jako „normalne”.

Z czasem jednak dochodzi do pogłębiania kieszonek przyzębnych, zaniku kości i rozchwiania zębów. Co istotne, zęby, które są nieprawidłowo ustawione przenoszą siły żucia w nierównomierny sposób. Powoduje to przeciążenia przyzębia, które dodatkowo przyspieszają destrukcję tkanek podtrzymujących ząb. W efekcie nawet osoby młode mogą zmagać się z zaawansowanym stadium choroby przyzębia.

Wpływ stłoczeń na skuteczność leczenia periodontologicznego

Leczenie chorób przyzębia u pacjentów ze stłoczeniami jest znacznie bardziej wymagające. Nawet profesjonalne zabiegi higienizacyjne, takie jak skaling i piaskowanie, nie zawsze zapewniają długotrwały efekt, jeśli nie wyeliminujemy przyczyny problemu. Dopiero prawidłowe ustawienie zębów umożliwia skuteczną kontrolę płytki bakteryjnej i stabilizację efektów leczenia przyzębia.

Ortodoncja jako element profilaktyki chorób przyzębia

Ortodoncja to realne wsparcie w profilaktyce i leczeniu chorób przyzębia. Wyprostowanie zębów poprawia dostęp do przestrzeni międzyzębowych i ułatwia codzienną higienę, a także zmniejsza ryzyko nawrotów stanów zapalnych. Rola ortodoncji w ochronie przyzębia wykracza jednak daleko poza ułatwienie higieny. Równie istotny jest aspekt biomechaniczny, czyli prawidłowa dystrybucja sił żucia. Wadliwie ustawione zęby często ulegają przeciążeniom okluzyjnym. Oznacza to, że podczas gryzienia niektóre z nich przyjmują na siebie zbyt duży nacisk, a to prowadzi do mikrourazów aparatu zawieszeniowego zęba. Dzięki leczeniu ortodontycznemu siły działające w jamie ustnej równomiernie się rozkładają, a to chroni ich naturalne podparcie kostne.