Chirurgiczne usunięcie zęba. Czym różni się od standardowej ekstrakcji?

Usunięcie zęba może przebiegać na wiele sposobów. O wyborze techniki decydują przede wszystkim anatomia zęba, jego położenie, stan tkanek otaczających oraz stopień zniszczenia korony i korzeni. W wielu przypadkach wystarczająca jest standardowa ekstrakcja zęba, podczas której lekarz po odpowiednim znieczuleniu oddziela ząb od tkanek utrzymujących go w zębodole, a następnie usuwa go w całości. Nie zawsze jednak ząb można bezpiecznie usunąć w ten sposób. Gdy dostęp do niego jest utrudniony, jego korona jest znacznie zniszczona, korzenie mają skomplikowaną anatomię lub ząb znajduje się częściowo w kości, konieczne może być chirurgiczne usunięcie zęba.

Przeczytaj również: Retencja protezy a stabilizacja – czym różnią się te dwa pojęcia?

Spis treści:

• Standardowa ekstrakcja
• Chirurgiczne usunięcie zęba
• Przebieg
• Zalecenia

Standardowa ekstrakcja zęba – na czym polega?

Ekstrakcja prosta jest możliwa przede wszystkim wtedy, gdy ząb jest w pełni dostępny dla lekarza, jego korona umożliwia prawidłowe uchwycenie, a anatomia korzeni nie wskazuje na szczególne trudności.

Po podaniu znieczulenia lekarz wykorzystuje odpowiednie instrumentarium do stopniowego rozluźnienia zęba w zębodole. Ważnym etapem tego procesu jest przerwanie włókien ozębnej, czyli struktur łączących cement korzeniowy z kością wyrostka zębodołowego. Dopiero wtedy możliwe jest bezpieczne usunięcie zęba przy jednoczesnym ograniczeniu uszkodzeń kości i tkanek miękkich. Po ekstrakcji lekarz ocenia zębodół, sprawdza, czy nie pozostały fragmenty korzenia, a następnie podejmuje działania umożliwiające prawidłowe gojenie, w tym często – założenie szwów.

Standardowa ekstrakcja jest więc procedurą stosunkowo prostą, ale również wymaga odpowiedniej diagnostyki i doświadczenia. Nawet pozornie łatwy ząb może mieć bowiem nietypową anatomię korzeni.

Kiedy konieczne jest chirurgiczne usunięcie zęba

Chirurgiczne usunięcie zęba stosuje się wtedy, gdy standardowa ekstrakcja nie zapewnia bezpiecznego i przewidywalnego dostępu do zęba. To technika dostosowana do trudniejszego przypadku klinicznego.

Jednym z częstszych wskazań jest bardzo duże zniszczenie korony zęba, np. w wyniku rozległej próchnicy lub wcześniejszego leczenia. Wtedy lekarz może nie mieć możliwości prawidłowego uchwycenia zęba. Próba zastosowania klasycznej techniki mogłaby wówczas prowadzić do niekontrolowanego złamania pozostałych tkanek.

W praktyce wskazaniami do chirurgicznego usunięcia mogą być również:

• znaczne zniszczenie korony zęba uniemożliwiające jego prawidłowe uchwycenie,
• nietypowa lub skomplikowana anatomia korzeni,
• korzenie zakrzywione, rozbieżne albo silnie zakotwiczone w kości,
• ząb zatrzymany lub częściowo zatrzymany,
• pozostawione fragmenty korzeni wymagające chirurgicznego dostępu,
• złamanie zęba lub korzenia w trakcie wcześniejszej próby ekstrakcji,
• konieczność ograniczenia ryzyka uszkodzenia sąsiednich struktur anatomicznych.

W każdym przypadku celem jest znalezienie takiej drogi dostępu, która pozwoli lekarzowi kontrolować zabieg i ograniczyć niepotrzebne uszkodzenie tkanek.

Jak wygląda chirurgiczna ekstrakcja zęba?

Przebieg zabiegu zależy od rodzaju problemu, zawsze jednak rozpoczyna się od odpowiedniej diagnostyki i znieczulenia. Przed zabiegiem lekarz ocenia stan zęba i tkanek otaczających. W wielu przypadkach wystarczające jest zdjęcie rentgenowskie, natomiast przy bardziej skomplikowanej anatomii lub bliskim sąsiedztwie ważnych struktur anatomicznych może być wskazane badanie CBCT. Trójwymiarowy obraz pozwala znacznie dokładniej określić położenie korzeni i ich relację względem kości, kanału nerwu zębodołowego dolnego lub zatoki szczękowej.

Po zastosowaniu znieczulenia lekarz uzyskuje dostęp do zęba. Jeżeli ząb jest częściowo pokryty dziąsłem, może być konieczne jego delikatne odsłonięcie. Natomiast w przypadku zęba znajdującego się w kości może być potrzebne usunięcie niewielkiej ilości tkanki kostnej.

W niektórych przypadkach dzielimy ząb na mniejsze fragmenty. Dotyczy to szczególnie zębów wielokorzeniowych, których usunięcie w jednym kawałku wiązałoby się z koniecznością zastosowania większej siły. Rozdzielenie korony lub korzeni pozwala lekarzowi usuwać poszczególne części w bardziej kontrolowany sposób. Po usunięciu zęba lekarz dokładnie ocenia ranę. W zależności od sytuacji może zastosować płukanie chirurgiczne, opracowanie zębodołu, materiały wspomagające gojenie lub szwy. Zakres tych czynności zależy od rodzaju ekstrakcji oraz planu dalszego leczenia.

Co ważne, chirurgiczne usunięcie zęba nie musi oznaczać dużego cięcia ani rozległego zabiegu.

Co zrobić po chirurgicznym usunięciu zęba?

Postępowanie po zabiegu ma znaczenie dla prawidłowego gojenia. Pacjent powinien przede wszystkim przestrzegać indywidualnych zaleceń przekazanych przez lekarza.

Najważniejsze jest zabezpieczenie skrzepu i niedrażnienie rany. W pierwszym okresie należy również zachować ostrożność podczas jedzenia i higieny jamy ustnej. Nie należy samodzielnie manipulować w zębodole ani próbować sprawdzać palcem czy językiem, jak wygląda rana.

Do najważniejszych zasad po ekstrakcji należą:

1. Nie wypłukuj intensywnie jamy ustnej bezpośrednio po zabiegu, ponieważ może to zaburzyć stabilność skrzepu.
2. Nie pal i nie używaj produktów zawierających nikotynę, ponieważ palenie zwiększa ryzyko powikłań związanych z gojeniem.
3. Unikaj intensywnego wysiłku fizycznego w okresie wskazanym przez lekarza, szczególnie bezpośrednio po zabiegu.
4. Stosuj zalecone leki zgodnie z instrukcją, a nie według własnego schematu.
5. Utrzymuj higienę pozostałej części jamy ustnej, jednocześnie zachowując ostrożność w bezpośrednim sąsiedztwie rany.

Warto pamiętać, że proces gojenia nie kończy się w momencie, w którym dziąsło przestaje boleć. Tkanki miękkie mogą zagoić się stosunkowo szybko, natomiast przebudowa kości po ekstrakcji trwa znacznie dłużej. Ma to szczególne znaczenie, jeśli pacjent planuje w przyszłości implant.